Մեր Հրայր Խալաթեանը

Այսօր Հրայր Խալաթեանի մահւան 20-րդ տարելիցն է

 

Մեր համայնքի նւիրեալ ու միաժամանակ տմարդօրէն անտեսւած գործիչներից է՝ Հրայր Խալաթեանը:
Թէեւ Խալաթեանը արդէն Հայ դատի պայքարի դաշտ էր իջել շատ երիտասարդ տարիքից, սակայն որպէս դիւանագէտ ու հայ ժողովրդի համայնական շահերի պաշտպան առաւելաբար երեւան է գալիս Իսլ. յեղափոխութիւնից յետոյ, երբ թէ որպէս «Ալիք» օրաթերթի խմբագիր եւ թէ որպէս հրապարակախօս, իր քաղաքական վերլուծութիւններով ու լուսաբանութիւններով, ժողովրդին առաջնորդեց դէպի այն նպատակակէտը, որին յարմարւում էր իրանահայութիւնն իր ուրոյն մշակոյթով, քաղաքակրթութեամբ ու պահանջներով:
Նա 1979 թւականին, ընտրւում է որպէս իրանահայութեան պատգամաւորը՝ Իրանի Բանիմացների (Խոբրեգան) (خبرگان قانون اساسی) առաջին ժողովում, որը պիտի քննարկէր ու հաստատէր Իսլամական Հանրապետութեան առաջին Հիմնական Օրէնքը: Երկրի ու ժողովրդի ապագայի քաղաքական, տնտեսական, հասարակական, մշակութային շատ հարցերի սկզբնական ու վերջնական գոյավիճակը կախւած էր ճակատագրական արժէք ունեցող այս ժողովին, որի իւրաքանչիւր հաստատումը կենսական էր համարւում թէ այն օրերին եւ թէ այսօր, դրանից 30 տարիներ յետոյ:
Այս ճակատագրական ժամանակահատւածի, դրա վերիվայրումների, վէճերի, թեր ու դէմ արտայայտութիւնների, մերժումների, կրած ջանքերի ու խոր ուսումնասիրութիւնների մասին անկասկած հարիւրաւոր էջեր կարելի է գրել, սակայն այսքանով բաւարարւենք, որ Հրայր Խալաթեանն իր ամբողջ կեանքն այդ քանի ամիսներում նւիրեց միայն ու միայն այնպիսի սահմանադրութեան իւրաքանչիւր յօդւածի վրայ կենտրոնանալուն, որ այսօր մանաւանդ կրօնական փոքրամասնութիւնները գրեթէ ապահովւած են տեսնում իրենց կրօնական, կրթական, մշակութային ու հասարակական ուիրաւունքները: Եւ եթէ այսօր, նոյնիսկ նկատի չունենալով երկրի 30 տարիներ առաջւայ պայմանները, անկասկած լիովին ըմբռնած կը լինենք մտաւորական ու դիւանագէտ Խալաթեանի քաղաքական հոտառութեան, ուշիմութեան, հեռատեսութեան ու քաջութեան յատկութիւնները: Յատկութիւններ, որոնք երկար տարիների ուսումնասիրութիւնների, անհատական հետաքրքրութիւնների, բազմաթիւ շփումների ու վերջապէս գաղափարական պաշարի ու այդ գաղափարին փարւած կազմակերպութեան դպրոցում սովորած դասերի շնորհիւ՝ ամբողջութեամբ կուտակւել էր իր մէջ
Հրայր Խալաթեանն իբրեւ Հայ Ժողովրդի ամբողջական շահերի անսակարկող պաշտպանը բազում ջանքեր թափեց իրանահայութեան իրաւաքանհասարակական շահերն ապահովելու համար, եւ այդ ճեմբում չխնայեց նաեւ իր անհատական կեանքն ու սեփկան ապրումները:
Եւ երկրի հիմնական օրէնքում տեղադրած, իր ոճին իւրայատուկ յօդւածները, բաւական էր որ յաւերժացնէր արդէն իսկ հերոս դարձած Հրայր Խալաթեանին:
Բայց նա փորձեց կատարել աւելին: Շա՜տ էլ փորձեցԽալաթեանի մասնագիտական տեսակէտները երկրի տնտեսութեան, ներքին ու արտաքին քաղաքական անվտանգութեան ու մանաւանդ հասարակական հարցերի կապակցութեամբ կարողացան փաթաթւած բարդոյթներ բացել ժողովում, սակայն նա հակառակ տարած իր տքնաջան ու անասանելի ջանքերի, անհատական ու հաւաքական բանակցութիւնների եւ բազմապիսի օրինական միջոցների դիմելու, ո՛չ կարողացաւ եւ ո՛չ էլ կարողացաւ մոռանալ իր կողմից ներկայացւած ու սաստիկ կերպով պաշտպանած օրէնքի այն նախագիծը, ըստ որի, Սահմանադրութեան մէջ, Իրանահայութիւնը ճանաչւում է ոչ թէ՝ Քրիստոնեայ փոքրամասնութիւն, այլ՝ «Իրանի հայ հասարակութիւն», որը մաս է կազմում իրանի ժողովրդին, որպէս լիիրաւ քաղաքացիներ:
Անզուգական ժամանակակից մտաւորական Հրայր Խալաթեանի քաղաքականհասարակական ջանքերը չաւարտւեցին Բանիմացների Ժողովի աւարտումով: Նա իր թիկունքում ունենալով ծառայութեան մեծ վաստակ ու փորձառութիւն, այս անգամ ժողովրդի լայն խաւերի վստահութիւնը շահելով ընտրւեց նաեւ Իսլամական Խորհրդարանի առաջին նստաշրջանի Թեհրանի եւ Հիւսիսային Իրանահայութեան պատգամաւորը: Հրայր Խալաթեանն այստեղ եւս չորս տարւայ ընթացքում (1980-84) որեւէ ջանք չխնայեց իրանահայութեան, ինչպէս նաեւ Իրանի ժողովրդի շահերն ու իրաւունքները պաշտպանելու հարցում:
Նա 1981 թւականի օգոստոսին, մի ուրբաթ օր երեկոյեան, Թեհրանի ներկայ Ջալալէ Ալէ Ահմադ կոչւող պողոտայում իր ինքնաշարժի մէջ մահափորձի ենթարկւեց թշնամիների կառքին լծւած դաւադիրների կողմից: Ծանր վնասւածքներ ստանալով հանդերձ, Խալաթեանը փրկւեց մահափորձից ու ապաքինւեց «Մեհր» հիւանդանոցում:
1929
թւականին Քերմանշահում ծնւած, Թաւրիզում մեծացած ու Թեհրանում կատարելագործւած ու ծառայութիւն ծաւալած Հրայր Խալաթեանը՝ այն սակաւաթիւ հսկաներից մէկը, վախճանւեց 1988 թւականի յուլիսի 10-ի երեկոյեան ժամը 23ին, սրտի կաթւածի հետեւանքով, դարձեալ Թեհրանի «Մեհր» հիւանդանոցում: Վկաների ասութեամբ, ամբողջ հիւանդանոցը եւ բարեկամները, եւ ընկերները աշխատանքի էին լծւել միայն մի Նիտրոգլիսիրին դեղահատ գտնելու համար, բայց չգիտես ինչո՞ւ չգտնւեց
Չգիտենք արդեօք նրանք, որոնք վայելում են Հրայր Խալաթեանի զոհաբերութիւններով ձեռք բերւած իրաւունքներն ու նւիրական գործունէութեան արգասիքը, յիշո՞ւմ են այս օրը, եւ կամ ընդհանրապէս յիշում կամ ճանաչո՞ւմ են սակաւաթիւ հսկաներից մէկինՉեմ կարծում, քանի որ նրան ճանաչող ու նրա ուղին որդեգրած սերունդն այսօր համայքի պատժւածների ու լուսանցքների մէջ գտնւողների շարքերի մէջ ենԱհա թէ ինչո՞ւ է կարեւորւում նորեկներին ու նորելուկներին, մեր համայնքի արժէքներն ու արժանիքները ծանօթեցնելու անհրաժեշտութիւնը

+++

 Թող չյիշեն…, բայց մենք չափազանց ուրախ ենք, որ այսօր ամօթով չենք իրեն ու իր աշխատանքը մոռանալու համար
Ամբողջ աշխարհի թարմ ծաղիկները քո շիրիմին եւ վարձքտ ի կատար երիցագոյն ուսուցիչ, եւ քաջութեան վարպետ՝ Հրայր Խալաթեան
Այսօր Հրայր Խալաթեանի մահւան 20-րդ տարելիցն էառ ի տեղեկութիւն միայնոմանց

 (Նիւթի որոշ բաժինները փոխ են առնւել «Ալիք» օրաթերթից)

«Մեր Համայնքը» լրատու ցանցի խմբագրական կազմ

 

 

 

15 Responses

  1. Asdvaz ira hokin lusavori…

  2. Mtaclu teghika talis che ! inch vijakiya hassel Khataltyanner cnac hamaynke ?😦
    BA vor Khalatyane sagh liner es kliner Hamaynki vijake ?
    Alik um varuje inch er anum khalatyanneri jamank ? kam ovker ein hamaynke ghekavarum ? Arajnorde khalatyani votki araj kangnum er ! isk hima ?

  3. moracak aseloo vor arajnordarane iren gdagvac doonere yev khanootnere pokhanag heshd baimannerov da garikavor joghovoordin cakhoom e gam el dalis e party oonecogh mardganc voronk shad el lav nyutagan vijag oonen mi nmooshe jomhoori boghodayoom khanootn e vor dariner pag er mnacel baitc henc pirashki khosravoo khanoote plomb yeghav anmijabes baron Armene vor yegeghecagan khorhoordoom e shad heshd baymennerov varcec khanoote vor hangarc pirashki khosravii dariner vasdagac harstootune chkhangarvi.

  4. kexxe khalatyanner znogh mer hamaink@.kexxe khalatyanner dastiarakogh 118 amia dashnakxootyoon@ kexxe khalatyanneri jampan sharoonkaogh varoojn oo der iekogh VARUJner@.Nakhapasharvaz minas karzes varooji nmanner@ shat en kez tarel pati tak mek votkd verev kangnaxrel.kam el varooj@ mochd brnela inch vor kasharakerootyan vra

  5. KEXXE BARON SOGHOMON 100% HAMAMID EM DZEZ HED

  6. Soghomon jan yete petka ko vojov xosem ko het asa ! voreve xntir chka ! Ughaki yes et pes cacranalu sovorutyun chunem bayc yete du et lezvov es ” Dastyerakvel ” yes el kpordzem yete anhrajeshta !
    +++++++
    Khalatyanner cnogh hamaynke nerkayacuchichner jan Soghomon yev ANOK jan kani ankam aycelecik khalatyanin yerb na Yerevanum ( kaghakamayr ) Hivand ansharjacel er ???? Ko shef ( varuj ) e kani angam aycelec khalatyanin ??? karogh es gone ases Hamaynkit kani tokose giti Khalatyane vortegha taghvac ???????

    ISK VERJUM YES EL DZEH HET HAMADZAYN KEXXES HAYASTANUM 7% dzayn havakac bolor kusakcutyunnere e demes Dashnakcutyan
    118 taruc heto 7% ??? mtacelu arita che talis ?

    Minas

  7. hopar jan Mezn mINAS .nakh ies anzamb shad lav gidei kKHalatianin Varujn el gider oo gidi Ano in el chem janachoom bix ierevi giter vor asoom a.hamenaindeps menk mi ntaniki andamner enk .voch el KHalatyan@ inch vor bana arel vor menk ertaink yerevanoom ansharjaxaz kam el khorhrdaranoom ielooyt oonenaloox kam hivandanoxoom viravorvaz nran sird taink kam ntanoor armamb aixel eink menk da anoom enk kani vor voch mi aknkalik choonenk vor verjoom mek@ mez asi apres nooin ban@ vor karzes ko hamar mez maghza darxel oo tarapoom es vor kez vochcok chi janachoom kam ishkhanakan ches darxel.Minas hopar mikich shnork sovores oo martkanx varkabekelov inkd kez chardaraxnes ierevi hajoghes inch vor ban aneloo.iharke barapashard oo tramabanootyand desak@ shad moda hayasanxi voroshaki tesaki ambokhavar systemin vor verjers el sksela armat netel.sirelis hamaynkl@ iete toghel gnaxel el hayastan ((@ndimadir))neri koghkin kangnel togh menk meznov aprenk goiatevenk doo el gna operaoom kangni Levoni koghkin israeli droshaki tak pari7tokos shahel@ shat aveli martkaina kan ierkir@ zakhel hreain kam rusin minas ami.

  8. baron minas asoom en ov vor shad e gorzoom shad el knadadvoom e baic chgorcoghe che knadadvoom.
    30 dari arach vor varoojnere irenc jankerov garoghacan masamb prgel mer yegeghecin, dbrocnere, miootunnere yev ….. doo vordegh eir ain jamang vor yes varooje yev shad shadere khalatiani dasdiaragootiamb yev nra coocmoonknerov yev nra goghkin ashkhadoom eink hamaynkoom doo vordegh eir. gooce doo yev ko nmannere chgidek nooinisg vor khalatiane vordegh e taghvac baic varoojnere shad avelin giden. yev verjabes nra gianki verjin orerin yerb menk aiceloom eink iren kez aindegh chem desel?
    isg galov haiastani endrootunneri masin gartalov ko desagede shad em cavoom kez hamar vorovhedev cooic dvecir vor inchkan andeghiag yev kham mardes yev vochinch chgides haiastanoom dirogh ancial yev nerga kaghakagan iravijagic.
    yev verjoom kexxe “isgagan” Hay Heghapokhagan Dashnagsootune. hoisov ga ain ore vor bolor nrank vor irenc anznagan niutagan yev baroyagan shahere abahoveloo hamar mdel en dashnagsootian sharkere
    makragorzven.

  9. Soghomon imastun jan nax voch vok chi karogh kez kam el hamaynkic voroeve mekin dzer caveri mej tapalvelu ( inchpes inket es nshel ) araje arni ( amenke irenc xelkic en kashum )
    Es kayke hamaynki en bajni hamara vor uzum en inch vor ban poxel ! Mnacac harcerit el chem patasxanum kani vor inc hamar voreve nshankutyun chuni te inch vor meke inch karcik uni im nkatmamb ! Ughaki hetakrkira 7% e veraberyal imanam te ardyok Dashnakcutyan joghovavarakan kanonerum el a patahum vor 7% e aveli mec nshanakutyun a unenum ??? Orinak karogha patahi vor 7 Aghunik 93 Baze e dem Haghtanak tanen ????

    Minas

  10. Ano jan de yete du el es aycele inchpes inket es asum hastat miyasin enk eghel ! isk te hima inch patjar ka vor shad baner moracel es et du kimanas🙂
    Orinak !
    1- Hishum es vor Khalatyani ( hangucyal ) votki arjev jamanaki srbazane votki er kangnum ???? Hima ela nuyne ?? Karogh es nuynisk mi hogu esorva hamaynki ghekavarneric ( Grin CARD unecogh ! kani vor aranc grin card e krpannerum chen karoghanum Ghekavarel Hamaynke ) orinak beres vor karogha srpazanin asi achkit verevum unk ka ???!
    Ano kurik es yerpa dashnakcutyune iskakan yev kexc kategoryaneri bajanvel ? ( H H SH e jamanakin steghcvav H H D inkati chunenalov ) Et vor kanonakrkov kam Dashnakcutyan vor tvakni Cragrov a matnanshvel KEXC dashnakcutyun yev kam kexc Dashnakcakan ??? karogha ov vor Yertvuma cragri yev Zenk e vra dzerke dnelov Partavorvuma nayev ugheghe caxi ????? ko nmanneri nkatmamb tesaket chunem bayc shat Dashnakcakanner ( nuynisk krvac m nstac helac😉 tghek ) ko nman chen mtacum !

    Ano kurik ko lvacken ela arten choracel ?

    Minas

  11. duk chek karoghanum mi kich roorast mtacek chek haskanum vor Minas in Tramabanakanoren chek karoghanum haghtel u es dzer gracnerov inkneret dzez aveli ek pchacnum
    Mite sxala grel Minas e vor ” ! inch vijakiya hassel Khataltyanner cnac hamaynke ? ” es iskapes karcum ek hima hamaynki vijake aveli lava kan khalatyani jamanak yete etenc ek karcum aselu ban chunem isk yete hakaraken ek karcum her tramabanoren patasxanelu unakutyun chunek !

    MInas jan yes liovin yerkrordum em kez du lriv jisht es grum u bardzer tramabanutyamb sranc berane pagum es boloren el tesnum en vor ko voch mi harcin chen karoghacel pataskhanel ! Hamaynkum yete der MTACOGH ( voch te urishneri asace kakpiki nman gorcadrogh ) mart a mnacel uremn der huyser gan et hamynkic

    Andranik

  12. Ողջոյն իմ սիրելիներ, Մինաս, Սողոմոն, Անո և միւս ակտիւիստներ,
    Ձեզնից ոչ մէկին անձամբ չեմ ճանաչում, բայց ողջունում եմ բոլորիդ հասարակական ակտիւութիւնը.
    Ուզում եմ միանալ ձեր բանավէճին.
    Նախ՝ ըստ երևույթին թեման աւելի շատ Վարուժն է քան Հրայրը.
    ես ժամանակին իրանահայ համայնքում իմ աշխատանքի լուման եմ ունեցել, շատ հարցերում տարակարծիք եմ եղել Վարուժի հետ, սակայն հաստատ համոզւած կարող եմ ասել, եթէ մեր համայնքում մի քանի հոգի Վարուժի չափ նւիրւած, անկաշառ, ազնիւ մարդ լինէին մեր համայնք շատ աւելի լաւը կլինէր քան հիմա է. նրա գաղափարական կերպարը մեզանից շատերին է դաստիարակել և կարծում եմ հիմա էլ շատերը նրանից շատ սովորելու բաներ ունեն։ Ճիշտ է, ոչ ոք անսխալական չէ և քննադատելը բոլորին պէտք է, հէնց նրանց սթափ վիճակում պահելու համար։ Սակայն թոյլ տւէք խնդիրները չանձնաւորենք և խօսենք բուն հարցերից։

    1- 7% հետ կապւած մտահոգութիւնը գտնում եմ տեղին. Դա լրջագոյն պրոբլեմ է մեր կուսկացութեան համար (որին անդամակցում եմ ես) և իրաւացի եմ գտնում այն վերլուծելու և ճշմարիտ քննադատութեան ենթարկելու մղումը։
    2- Համայնքի ղեկավարման մէջ այլակարծութեանը աւելի տոլերանտ լինելը ևս կարևոր խնդիր է. մեր համայնքը պիտի ղեկավարւի աւելի ժողովրդավար քան հիմա է. սակայն պէտք չէ մոռացութեան մատնել երկրի ընդհանուր վիճակը և քաղաքական տիրող կարգերը.
    3- Այս առումով բացառիկ կարևորում եմ տնտեսական հոսքերի թափանցիկութիւնը։
    4- Թէ ո՞վ, ու՞մ ոտքի առաջ կկանգնի առանձնապէս կարևոր բան չի. եթէ իմ կարծիքը հետաքրքրի Ձեզ, ընդհանրապէս պէտք չի ոչ մէկը ոչ մէկի ոտքի առաջ կանգնի.աւելի լաւ է իրար լսելու և յարգելու կարողութիւնը մեր մէջ զարգացնենք։

    Ազնւագոյն ընկերներս, վերջում առաջարկում եմ բանավէճը ծաւալել այն հարցի շուրջ, որ որոնք պիտի լինեն իրանահայ համայնքի առաջնահերթ նպատակները, ինձ շատ է հետաքրքրում ձեր կարծիքները։

    Համլետ Կրասկեան

    • բարով
      օգուե ինչ է երբ հայն ու հայութիւնը սահմանափակւում է միայն 4-5ընտանիքների գրպանին ու հաջողութիւնների գնահատելուն իսկ կան տասնեակ ուրիշ տարբեր ասպարեզներում հաջող հայեր որ որովհետեւ այնինչ կուսակցութեան կամ միւթեան անդամ չեն կամ չեն սիրում անտեղի գնահատեն էդ տեղերում գտնւող հայերին իրենց հաջողութիւններն ու բարձր անունը կամ կորում է ու երբեք օտար անւանի հայերը ուրիշ երկրներում չեն ճանաչում նրանց կամ այլ ազգն ու այլ կրօնակիցն է գնահատում դրանց: Հայը երբեք չի հաջողի իր իսկական անունը տարածել աշխարհում ընդհակարակը մահմեդականին ու հրյաին: Շուրջ քսան տարի է գրող բանաստեղծ եմ երկրորդ հրատարակած գիրքս 24 ապրիլին նւիրւած անձնական հնարած նմանութիւններս է արձակներս պարսկերէնով որ անւանի մահմեդական իրանցի համալսարանի պրոֆէսորներն էլ եւ անւանի դերասաններ ու գիտնականներ ու այլն գնահատել են ու նմանացրել գրիչս ահմադէ շամլուին կտրուկ լինելու համար իսկ վրնդ ազգային գործիչը որովհետեւ չուզեցիմ իզուր տեղը գնահատեմ իրեն ինձ բոզի բերած թրքացած ու այլն անւանեց ու այլն ու այլն

  13. Hamlet jan uraxali past e dzer nerkayutyune aystegh !
    inchpes arten yerevum e Kayk e kazmakerpichnere andradarcel en dzer tshac harcerin ! Mnum e husal vor cavalvi ardyunavet banavej voric bolore ardyunk kkaghen !

    Minas

  14. Sireli Hamlet verjabes ais kaykoom lsvec dramabanootun oonecogh garcik, shad hajeli er zer modecman yev knadadootian voje vori mej bacagayoom er hayhoyankn oo anznagan vrej looceloo nbadage. Hoisovem kaykin masnagcoghnere sharoonagen mnal zroocaranoom iharge hargelov mimianc garciknere yev khoosapelov andeghi voragoomneric kani vor zer asace shad jishd e yev garevore mer hamaynki arajnahert shahere bashdbaneln e yev voch te ……..

    Ano

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: